Niet alleen maar goede beslissingen

Op de agenda van de gemeenteraad Coevorden staat de plattelandsvernieuwing. De gemeente pakt meer regie bij het onderhoud en de verbetering van de publieke ruimte. De bestaande particuliere deelcommissies, bestaande uit bewoners en zonder politieke inmenging, worden opgeheven.

Dat is an sich een collegevoorstel waar ieder raadslid zich in kan vinden. Toch is er debat. En terecht.

De knuppel wordt in het hoenderhok gegooid door Frits Klasen (Gemeentebelangen), naar eigen zeggen het enige raadslid dat nog heeft meegemaakt dat het vórige besluit werd genomen. ‘Ik ben het er niet mee eens hoe de deelcommissies worden weggezet in de notitie.’ 

Klasen’s reactie is niet emotieloos. Op Drentse toon zegt hij kristalhelder: ‘Ik ben niet tegen het opheffen van de deelcommissies, maar wel tegen het beeld dat ze niks voor elkaar hebben gekregen.’

Het lokt de andere raadsleden tot een reactie. Roelof Boerma (VVD) citeert zakelijk de notitie. ‘De deelcommissies hebben niet bereikt wat ze dachten te bereiken.’ Hij kijkt erbij alsof er niks mis mee is. ‘Nee,’ reageert Klasen. ‘Ze begonnen met niks en ze zijn ver gekomen.’ Aan tafel knikken de andere raadsleden inlevend mee.

Wethouder Truus Pot voelt het signaal goed aan. ‘De deelcommissies hebben zonder twijfel een positieve bijdrage geleverd,’ citeert ook zij de notitie. ‘Ik heb dan ook een dubbel gevoel. Met trots kijk ik terug naar wat de deze commissies hebben gedaan.’ Toch is het tijd voor nieuw beleid.

Dat signaal is genoeg. De kwaliteit van een politiek besluit zit niet alleen in de het besluit zelf. Politiek bedrijven is ook oog hebben voor de omstandigheden waaronder dat besluit genomen moet worden. De gemeenteraad heeft die emotie goed aangevoeld en zo wethouder Pot een klein beetje bij geholpen emotie mee te wegen in het besluit. Ook al is de uitkomst dezelfde, de achtergrond heeft nu een verdiende plaats gekregen.

Deze column verscheen op 16 april 2012 bij Binnenlands Bestuur.

Politiek bedrijven is een vierdimensionale kunst. Alles wat je besluit heeft niet alleen impact in de samenleving, maar ook op de toekomst. Zoals het archeologisch beleid, wat in de raad van Zwijndrecht moet worden vastgesteld.

Ingewikkeld, want je besluit nú of de vaas uit 1008 die in een moestuin wordt opgegraven in een museum of bij de eerlijke vinder in de vensterbank komt. En dat zijn niet eens de belangrijkste vragen: welk museum? Van wie is het dan? En, mogen we het schuurtje neerzetten of moet de plek worden afgegraven?

Voor de raad ligt een beleidsvoorstel en een prachtig, illustratief rapport met een inspirerende toelichting over de Zwijndrechtse geschiedenis. De raad is dan ook enthousiast. Een ‘helder stuk,’ vindt Kirsten Moorman (Algemeen Belang Zwijndrecht). ‘Wat goed dat de geschiedenis geborgd wordt!’ ‘Ziet er goed uit,’ valt Anke Hoekstra (VVD) bij. ‘Vast een duur rapport, maar het is ook belangrijk.’ Freek Hartmeijer (PvdA) lijkt wat voorzichtig: ‘Loopt de grondverkoop geen stagnatie op? Zijn er gevolgen voor het vestigingsklimaat?’

Maar de aandacht gaat naar de ChristenUnie/SGP. Raadslid René van den Berg heeft zich duidelijk in de materie verdiept. Uitgebreid ondervraagt hij de wethouder over hoe de contacten zijn met de historische vereniging, of er gebruik is gemaakt van een grondradar en van wie vondsten eigenlijk eigendom worden. Handenwrijvend verheugt hij zich al op ontdekkingen in het bedrijventerrein De Geer.

De nieuwsgierigheid van Van den Berg is aanstekelijk. Ook voor Wethouder Aike Kamsteeg; hij staat een glunderende Van den Berg graag te woord. PvdA’er Hartmeijer weet er tussen te komen. ‘En de ondernemers dan?’ vraagt hij nog eens. ‘Och,’ antwoordt wethouder Kamsteeg, ‘dat zal wel los lopen.’

Het enthousiasme van de raad is ongetwijfeld terecht. Het ís een mooi rapport en het ís belangrijk. Maar door het enthousiasme komen de afwegingen niet meer aan bod. Die zijn alleen in de hoofden van de raadsleden zelf gemaakt, en niet door de raad gezamenlijk. Zo kreeg Hartmeijer ook geen voet aan de grond. Nu is duidelijk wát de raad heeft besloten, en niet meer waarom.

En wanneer dit debat ooit wordt opgegraven, kom je daar ook niet meer achter.

Deze column verscheen op 2 april 2012 bij Binnenlands Bestuur.

Het is nooit makkelijk wanneer politici over zichzelf moeten debatteren. Zowel op landelijk als lokaal niveau kunnen het heikele onderwerpen zijn: salarissen van Kamerleden, parlementaire enquêtes en het Rotterdamse deelgemeentebestel.

Sinds Leefbaar Rotterdam er in 2002 een campagnepunt van maakte, staat het thema op de politieke agenda. Nu óók het kabinet de deelgemeentes wil opheffen, moet er wel over gesproken worden.

De deelraad van Rotterdam Centrum had maandag een rapport van de gezamenlijke deelgemeentevoorzitters geagendeerd. Zo stond het op de agenda: “Deelgemeentebestel”. Niet ‘gezamenlijk standpunt deelgemeentebestel’ of ‘bekrachtiging advies voorzitters deelgemeentebestel’ of zelfs ‘dilemma’s bij opheffen deelgemeentebestel’. Nee, de richtingloze term “deelgemeentebestel”. En zo liep de vergadering dan ook.

PvdA’er Annet den Hoed benadrukt het ‘gebiedsgericht werken’ en het ‘nabij besturen’, zonder verdere toelichting. CDA’er Christof Wielemaker vraagt zich af: ‘waarom moeten er op wijkniveau nog politieke afwegingen worden gemaakt?’ Hij krijgt geen antwoord of bijval. ‘De deelgemeentes bevorderen de participatie helemaal niet!’ stelt Kim van Schaik van Leefbaar. ‘En met alleen een gemeenteraad gaat dat beter?’ vraagt VVD’er Rutger Knook nog, maar het antwoord blijft uit.

Na de eerste termijn mag voorzitter Hans van Zuuren reageren: ‘Nou, we weten wel een beetje wat u vindt. Het zijn net zo veel meningen als dat er al voorstellen zijn.’ Na een net niet te lange samenvatting van het rapport, is er geen behoefte aan een tweede termijn. Wat de deelraad van Rotterdam Centrum nu precies vindt, blijft in het ongewisse.

Aan het eind van de vergadering spreekt een vriendelijk raadslid me aan. Terloops vraag ik ‘m waarom het deelgemeentebestel eigenlijk bij hen op de agenda stond. ‘Hmmm. Geen idee. Eigenlijk.’ Hij kijkt me aan alsof ik hem met de vraag overval. ‘Gewoon een rondje maken, denk ik.’

Je kunt het politici niet kwalijk nemen om ergens een mening over te hebben. Dat is hun werk. Maar als er geen concrete stelling is voor een debat, zal het ook nooit ergens toe leiden. ‘Zonder wrijving geen glans,’ zei Frits Bolkestein eens over het belang van een meningsverschillen in het debat. Ik voeg daar graag aan toe: zonder doel geen richting.

Deze column verscheen op 19 maart 2012 bij Binnenlands Bestuur.

Wat een gezellige boel, vorige week in Maasdonk. De raadsleden worden hartelijk ontvangen door de gemoedelijke, vrolijke burgemeester. Dus daar is Dick Passchier heen gegaan! Uw weet wel, de goedlachse presentator van NCRV’s Stedenspel. In die tvshow namen steden het tegen elkaar op — en het liep altijd goed af, want iedereen was een winnaar. Ook als je had verloren. Ironisch genoeg loopt het bij het debat over de aanstaande herindeling anders – de gemeentes Maasdonk en Bernheze willen samen verder – en is het de spelleider die het maar moeilijk heeft.

Die spelleider, de voorzitter van de raad, is namelijk ook de portefeuillehouder. Na zijn toelichting op de stand van zaken, stelt Jolanda Schneider (CDA) hem een eenvoudige vraag: ‘hoe is het met de communicatie met burgers?’ ‘Hoe bedoelt u?’ reageert burgermeester Augusteijn al voorzichtig. ‘Ik bedoel in de volle breedte,’ voegt Schneider toe. ‘Het is oorverdovend stil op dit punt.’

Augusteijn antwoordt enigszins verontwaardigd. ‘We hebben intensief met burgers gesprekken gevoerd,’ vindt de burgemeester, ‘we zitten er midden in.’ Dat schiet vooral Jan van Hoek (Dorp Vinkel) in het verkeerde keelgat. ‘Waar zijn de stukken dan?!’ roept hij in de microfoon, ‘niemand weet iets.’ Augusteijn wordt monotoon. ‘Misschien moeten we meer doen.’ Het sust Van Hoek niet. ‘De raad heeft er vijf keer in 15 maanden op aangedrongen en er is niks.’ Burgemeester Augusteijn reageert, maar feitelijk met niet anders dan ‘nietus’. ‘Wellus,’ zegt Van Hoek weer.

Enfin.

De rest van de raad ziet het schouwspel maar aan. Een gezamenlijk debat over of de communicatie voor de inwoners van Maasdonk goed verloopt, is het niet meer. Zelfs de oorspronkelijke vragensteller Jolanda Schneider doet niet meer mee. Het is het ongelijk tussen Augusteijn en Van Hoek die, zoals wel meer bij discussies, zonder oplossing of uitspraak maar mét wederzijdse onvrede wordt afgesloten.

Daarom is de onafhankelijk voorzitter zo belangrijk. Door het gesprek via hem te laten verlopen, dwingen de raadsleden zich niet tot één maar tot allen te richten. En zonder voorzitter zoals feitelijk woensdag in Maasdonk, verwordt het debat met allen al snel een discussie met twee.

Deze Mystery Burger is niet eerder gepubliceerd.

De weg naar de raadsvergadering in Deventer was lang: na tien jaar wikken, wegen en gedoe staat er een plan voor een nieuw stadskantoor op de agenda. Geen best plan, vinden de insprekers. In acht retorisch fraaie betogen laten ze de raad weten wat ze ervan vinden. Inspreker Martin Yland typeert de financiële risico’s: ‘We worden Athene aan de IJssel’. Stichting Volkspeiling presenteert de resultaten van een heus onderzoek onder 650 inwoners: 64 procent is tegen.

De raad wordt verwend met deze politieke participatie. Hij krijgt argumenten op een zilveren schaaltje aangereikt. Het zijn niet alleen maar tegenwerpingen, maar ook voorwaardelijke argumenten: Alléén als de oude gebouwen blijven staan ben ik voor, stelt vereniging Oud Deventer. Alléén als de binnenruimte centraal kan worden afgesloten zijn we voor, stelt de ondernemersvereniging. Let op de financiële risico’s! Communiceer op tijd!

De raadsleden vergaderen echter onberoerd verder. Ze zijn namelijk gekomen voor de aansluitende informatieve raadsvergadering en ze zullen ‘m houden ook. Eén voor één vragen ze over parkeren, veiligheid en warmtewisselaars. Wethouder Marieke de Jager (Deventer Belang) antwoordt alsof ze haar scriptie komt verdedigen. Wanneer het al over punten van de insprekers gaat, wuift ze de vragen geërgerd van zich af. ‘Wat vindt u van de volkspeiling?’ vraagt SP’er Erik van den Brink. ‘Dat is een politieke vraag, die hoef ik bij de informatieve raad niet te beantwoorden’, antwoordt de wethouder. ‘Wat zijn de dubbele lasten?’ wil Carlo Verhaar (GroenLinks) weten? De Jager: ‘Dat is te technisch. U krijgt schriftelijk antwoord.’

De verwarde publieke tribune ziet elk spannend moment wegglijden. ‘Hier zijn we niet voor gekomen! We zijn tegen de nieuwbouw! Doe er iets mee!,’ lijken ze te klagen. Wat ze niet weten is dat de Deventer raad vanavond eigenlijk twee vergaderingen houdt. Eén vergadering voor insprekers en één vergadering voor technische vragen, maar dat heeft de raad zelf ook niet in de gaten. Laat staan duidelijk gemaakt. Als de raad dát door zou hebben, had hij in een ronde kunnen reageren op de betogen van de insprekers, dat deel afsluiten, en dáárna zijn technische vragen aan de wethouder kunnen stellen.

Nu blijven alle mooie argumenten onbeantwoord hangen. Onopgemerkt. Geluidloos. En zelfs al heeft de raad aandachtig naar alle argumenten geluisterd, niemand heeft daar iets van gemerkt.

Deze column verscheen op 5 maart 2012 bij Binnenlands Bestuur.