Ie-wie-waai-weg

‘Dan wil ik een schorsing!’ zegt wethouder Wim Wink kortaf. Terwijl het doen van een voorstel van orde toch écht is voorbehouden aan raadsleden en de voorzitter. Maar misschien is wat hier aan de raad is, en wat aan het college, wel het echte thema van deze avond.

Op de agenda staat wel een document wat de gemoederen los maakt: de Regionale Energie Strategie, de RES 2.0. Een gezamenlijk stuk van alle gemeenten in de regio; het moet organiseren hoe iedereen een bijdrage gaat leveren aan lokale energieopwekking.

Insprekers maken zich zorgen. ‘De RES zet de deur wagenwijd open voor drie giga-windturbines bij de A73,’ zegt de eerste. ‘Er is nooit sprake geweest van een derde molen,’ zegt een ander. Ze vrezen gezondheidsschade en landschapsvervuiling. ‘Het ondermijnt uw ambitie om een aantrekkelijk Heumen te zijn.’

Marcel Hermens (DGA) wil een aanpassing in de RES. In de energievisie staat nog steeds het Kommengebied aangewezen als lokatie voor windmolens, maar onderzoek heeft al laten zien dat dit niet kan. Met een amendement stelt hij voor ‘de RES te updaten’. Theo Müller (PvdA) is het daarmee eens. ‘We moeten zo snel mogelijk duidelijkheid aan de inwoners bieden.’

Die duidelijkheid heeft een prijs. ‘Strikt genomen hebben we nu geen zoekgebied meer,’ constateert Müller. Door het Kommengebied te schrappen staat er in de RES geen plan meer om te voldoen aan de energieopgave. ‘Het is nu aan het college om met een nieuw voorstel te komen,’ zegt Müller. Snel, want er is al onrust over de windmolens bij de A73. ‘In buurtapps lees ik dat een bedrijf zich al gemeld heeft. En als we niks doen krijgen we een aanwijzing van de provincie.’ Müller stelt daarom voor om op korte termijn een informatieavond te organiseren over de mogelijkheden.

‘Het enige alternatief is de A73,’ interrumpeert Gerard Laenen (D66). ‘Die duidelijkheid moet het college geven,’ vindt Müller. Rob de Graaf (CDA) en Saskia Tuinder (GroenLinks) vinden de informatieavond een goed idee. ‘Het is niet voor niets dat hier zoveel mensen aanwezig zijn,’ zegt Tuinder. ‘Er ligt al een voorstel van een ontwikkelaar,’ weet Tuinder. Dan is het bijvoorbeeld relevant te weten wanneer de gemeente of wanneer de provincie daarover het bevoegd gezag is.

Wethouder Wink houdt liever vast aan de ongeamendeerde RES. ‘Voor je het weet gaan we discussiëren over een voorstel wat er nog niet ligt.’ waarschuwt hij. Ook een nieuwe informatieavond ziet hij niet zitten. Er zijn al werkbijeenkomsten geweest. ‘We moeten voorkomen dat het een herhaling van zetten wordt.’

‘Er is heel veel onduidelijkheid,’ interrumpeert Müller. ‘Als u naar het windbeleid kijkt, krijgt u al heel veel antwoorden,’ vindt Wink. ‘Wilt u het doen of niet?’ vraagt De Graaf. 

En dan wil Wink de schorsing.

Erna lijkt de wethouder toeschietelijker. ‘Er komt van het college geen amendement op het amendement,’ zegt hij — al kan ook daarover alleen de raad voorstellen doen. Ook de informatieavond gaat er komen, zegt Wink. ‘Ik moest het even op me in laten werken,’ zegt hij. Het amendement én de RES worden unaniem aangenomen. De informatieavond komt er, en het college gaat aan de slag met een nieuw voorstel voor energieopwekking.

Eind goed, al goed? Het zal moeten blijken of de opdrachten voor de avond of de energieopwekking scherp genoeg zijn.

Dat had wethouder ook anders kunnen doen. In plaats van zelf raadsinstrumenten te gebruiken, had hij om een duidelijker kader kunnen vragen. Niet omdat de raad dan op de stoel van het college gaat zitten, maar om juist eens te voorkomen dat een wethouder op de stoel van de raad belandt.

Deze column verscheen op 9 februari 2026 bij Binnenlands Bestuur.

‘De gemeenteraad heeft gekregen wat hij wilde,’ zegt Theo Meijboom (SGP). In de wandelgangen rommelde het al maanden rond de grondverkoop voor woningbouw in de woonkern Sleeuwijk. De verhalen werden steeds wilder. Om daar een eind aan te maken besloot de gemeenteraad van Altena unaniem tot een onafhankelijk onderzoek.

Dat ligt er nu. De aankoop was rechtmatig, al zijn er – zoals bij elk onderzoek – ‘leerpunten’. ‘Er kan heel veel over de inhoud van dit rapport gezegd worden,’ zegt Meijboom (SGP), ‘maar dat ga ik niet doen.’ Hem zit iets anders dwars. ‘De tendentieuze vraagstelling, de woordkeus waarbij soms bewust of onbewust halve waarheden of onwaarheden in het debat zijn ingebracht.’

Het rechte been van Meijboom is gericht op CU-raadslid Anne Duizer. Die had tijdens het interpellatiedebat gesuggereerd dat de wethouder al eerder over informatie beschikte dan hij had toegegeven. Het onderzoek weerspreekt dat. In een bekendmaking van zijn lijsttrekkerschap had ChristenUnie hem notabene gepresenteerd als degene die een ‘dubieuze grondverkoop’ aan de kaak stelde. ‘Een raadsonderzoekje naar wat dat debat heeft opgeleverd,’ zegt Meijboom, ‘zou ook interessante leerpunten kunnen opleveren.’

Duizer, een paar meter verder op, lijkt witter te worden.

Gelukkig, denk ik nog, is hij niet de volgende spreker. Maar ook Pim Bouman (VVD) wil het niet over de inhoud van het rapport hebben. ‘En ook niet over het gedrag van raadsleden,’ voegt hij eraan toe. ‘Anders wordt het een negatieve avond.’ Hij roept op de aanbevelingen over te nemen. Ook Christian Alderliesten (Progressief Altena) hoopt ‘dit boek snel te kunnen sluiten’.

Dan Duizer zelf. Die blijft verrassend bij zijn uitgeschreven spreektekst. ‘De manier waarop besluiten zijn genomen raakt ons diep,’ leest hij voor. Hij wijst erop dat keuzes soms pas na afloop werden afgewogen, met juridische haalbaarheid voorop — en niet de wenselijkheid. Het college moet voortaan vooraf ook effecten op omwonenden, leefomgeving en vertrouwen expliciet meewegen, vindt hij. Een kaderstelling waarvan je meestal verwacht dat de raad die zélf ter hand neemt.

Ook wethouder Hans Tanis is blij dat het onderzoek er ligt. ‘Het traject heeft zichtbaar iets gedaan met medewerkers,’ zegt hij. De insinuaties over ‘schimmige deals’ kwamen hard aan. Het rapport moet daar een eind aan hebben gemaakt. Duizer wil hij nog meegeven dat door meer projectmatig te werken ook maatschappelijke doelstellingen beter kunnen worden gewaarborgd.

Voorafgaand aan de tweede termijn lijkt het alsof Meijbooms bommetje nog niet is ontploft. ‘Er zijn wat stevige woorden richting ons geuit,’ vindt Duizer. Dat mag, zegt hij, maar dat had ook tijdens het interpellatiedebat gekund. ‘Duizer heeft pertinente onwaarheden verkondigd,’ herhaalt Meijboom. ‘Dat zette toen de toon.’

‘Ik heb de wethouder daarvoor mijn excuses aangeboden,’ vertelt Duizer. ‘Meijboom had mij destijds kunnen benaderen,’ voegt hij eraan toe. ‘Maar blijkbaar wilde hij mij publiekelijk onderuit halen.’

‘We hebben ook publiekelijk dat debat gevoerd,’ antwoordt Meijboom. Hij wil reflectie van Duizer. ‘Legt u dan eens uit als grond op 22.500 euro gemiddeld wordt geschat voor 5.000 wordt verkocht?’ vraagt Duizer. ‘Zwak dat u toch weer de inhoud ingaat,’ zegt Meijboom.

‘Misschien kan de heer Meijboom ook reageren op zijn eigen gedrag,’ interventieert Bouman. ‘Dat mag u vinden,’ mompelt Meijboom, waarmee ook de spanning weg zakt. Even later neemt de raad de aanbevelingen over en bekrachtigt zelfs de conclusies van het rapport.

Waarmee dit dossier inderdaad inhoudelijk is gesloten. Het onderzoek is afgerond, de aanbevelingen zijn overgenomen, het boek kan dicht. Maar de rol van de raad zélf blijft onbesproken — of het nu gaat om de debatdynamiek of om zijn eigen kaderstellende verantwoordelijkheid. En lijkt het voor deze raad makkelijker zich te verenigen rond een rapport over een ander dan rond een spiegel voor zichzelf.

Deze column verscheen op 2 februari 2026 bij Binnenlands Bestuur.

‘We hebben een hele hoop moties,’ constateert burgemeester Hans van der Pas. ‘Waaronder vier moties vreemd.’ Eén ervan is zó belangrijk, dat de gemeenteraad van Maashorst ’m deze avond twee keer behandelt.

Al in mei vorig jaar besloot de raad over een AZC-plek bij het sportpark in Uden. Over de inrichting van de omgeving moet nog wél worden besloten. Met overleg met omwonenden, zo is afgesproken, ondermeer via een veiligheidsplan.

‘De klankbordgroep heeft zorgen over hoe er met hun inbreng wordt omgegaan,’ zegt Maarten Prinssen (VVD) bij het vragenhalfuurtje. De verslagen van de gesprekken met deze bewonersgroep  zijn niet door hen goedgekeurd, zegt hij. ‘Kan het college bevestigen dat die verslagen geen juiste weergave zijn?’ Het concept-veiligheidsplan was ook laat. ‘De klankbordgroep had een week om te reageren.’

Zelfs blijkt de bewonersgroep het vertrouwen in de begeleiders van de gemeente te hebben opgezegd, legt Prinssen uit. Het college moet dat vertrouwen herstellen en de kritiek van de klankbordgroep ‘aantoonbaar’ verwerken in het veiligheidsplan, vindt Prinssen. ‘Hoeveel waarde hecht het college aan het participatieproces?’ vraagt hij. Een formulering die zijn interpretatie al suggereert.

‘Een verslag is nooit een individuele weergave,’ reageert burgemeester Van der Pas — als portefeuillehouder. De klankbordgroep miste volgens hem een steviger toon; die is niet overgenomen in het zakelijke verslag. Geprobeerd wordt de gevoelens in een oplegger weer te geven. Dat stukken te laat kwamen, weerspreekt hij. ‘Een conceptversie is in november al verstuurd; die komt voor 95 procent overeen met de laatste versie.’

‘Natuurlijk hechten we veel waarde aan participatie,’ zegt de burgemeester. ‘Maar het is wel een klánkbordgroep.’ De groep wordt gehoord. ’Het is niet zo dat zij ook moeten instemmen met het veiligheidsplan.’ Zo was het ook afgesproken. Het college was verrast dat de groep het vertrouwen opzegde. ‘Ik vermoed dat zij een andere verwachting hadden van het proces.’

Op de publieke tribune ontstaat gemor, afkomstig van – zo lijkt – leden van de klankbordgroep. Ook aan Prinssens gezicht is de ontevredenheid af te lezen.

Met een motie vreemd wil Gertrude Vissers (SP) het onderwerp opnieuw bespreken. ‘We nemen de emoties van de klankbordgroep serieus,’ zegt ze. Ze wil nadrukkelijk niet het debat over het AZC overdoen. ‘Het gaat ons puur om het participatieproces.’ Wél stelt zij voor het besluit over de omgeving op te schorten totdat het vertrouwen met de klankbordgroep is hersteld.

‘Wij nemen die emotie ook serieus,’ zegt Bas Keijzer (Kompas). Voor hem is de beantwoording door het college afdoende. ‘We begrijpen dat als je geen AZC wilt, dit niet genoeg is.’ Op de publieke tribune wordt het gemor luider. ‘Volgens mij gaat het hier niet over het niet willen van een AZC,’ interrumpeert Prinssen, ‘maar over de manier waarop.’ Er klinkt zelfs een applausje.

Langzamerhand begint het op te vallen dat nog nergens helder wordt wát de klankbordgroep nu precies miste in het voorliggende veiligheidsplan. Uit de bijdragen van Prinssen, Vissers én Van der Pas blijkt dat niet duidelijk. En die precisie had het debat overzichtelijker gemaakt. ‘Nou, wij willen geen AZC,’ zegt Ruud Geerders (Gewoon Uden).

‘Dat mag u zeggen, maar daar is deze vergadering niet voor,’ probeert voorzitter Karin Francken nog, maar duidelijker wordt de vergadering er niet van. Het blijft gissen óf de verwachting bij de klankbordgroep verkeerd was, óf hun bijdragen onvoldoende zijn verwerkt, en óf de door de raad gestelde participatiekaders niet zijn gevolgd. Door deze onduidelijkheid blijft het debat steken in een welles-nietes over intenties en emoties. En laat deze vergadering vooral zien dat niet alleen beleid en participatie goed verwachtingsmanagement vraagt, maar dat voor een goed raadsdebat zo ook het meningsverschil helder moet zijn. 

Deze column verscheen op 26 januari 2026 bij Binnenlands Bestuur.

Deze vergadering kreeg ook vermelding in de wekelijkse column Wat is democratie? over staatsrecht en democratie. Over hoe het reglement van orde de besluitvorming en de democratie bewaakt.

 

Drie korte bespreekstukken en het vragenhalfuurtje zitten erop. ‘Wij hebben allen nog de ingekomen stukken,’ zegt burgemeester Lieke Schuitemaker. Ze haalt even adem. ‘Ik wil u toch even wijzen op deze passage uit het reglement van orde: over de ingekomen stukken worden alleen voorstellen gedaan en besluiten genomen van procedurele aard.’ Zo’n waarschuwing komt zelden uit het niets. ‘Als u het echt niet kan laten, kunt u wat meegeven,’ voegt de voorzitter er nog aan toe.

Al bij het eerste ingekomen stuk is het raak. Jan Bijlsma (GBA) heeft zorgen over de voorbereiding op de Wet Versterking regie volkshuisvesting. De aanleiding is Vaststelling lopende uitvoeringsagenda wonen 2025. ‘Wij krijgen niet echt het gevoel dat we klaar zijn voor de Wet Versterking regie volkshuisvesting.’ Vervolgvragen zal hij schriftelijk stellen. Of dit een waarschuwing aan het college is, of vooral een gedachte die hardop moet worden uitgesproken, blijft in het midden.

‘Ik heb een procedurele vraag,’ grinnikt Lammert Westra (CDA) bij de Raadsinformatiebrief Organisatieontwikkeling ABG ‘En waarom niet iets per gemeente?’ Zo procedureel is die vraag niet. Maar gewoon inhoudelijk. ‘We vonden het belangrijk om ook eens naar onze eigen organisatie te kijken,’ legt wethouder Eric Daandels uit. Een gezamenlijke bijeenkomst kan altijd nog.

Rens Michielsen (GBSV) verbaast zich bij hetzelfde stuk over het label ‘intern vertrouwelijk’. Het stuk is immers openbaar. Nog verbaasder is hij over de opmerking dat ABG ‘kan uitgroeien tot een professionele dienstverlener’. ‘Het bestaat al tien jaar. Menig start-up is al na vijf jaar volgroeid.’ Het begint op een mini-interpellatie te lijken, maar je moet de brief niet lezen alsof het ABG nu géén professionele organisatie is, vindt wethouder Daandels.

Bij de brief over de aanpassingen van het kindcentrum Chaam concludeert Hanneke Willemstein (GBSV) dat het vorige ontwerp niet aan de wetgeving moet hebben voldaan. En volgens haar is nu nog niet iedere gebruiker tevreden. In een lang maar vooral voorspelbaar antwoord legt Daandels uit dat alles dik in orde is en dat de gebruikers tevreden zijn. Bij de beleidsbrief Verantwoord beleid Aziatische Hoornaar wil Bart Lauwaars (GBA) nog weten wat de gemeente gaat doen voor bijenhouders. ‘Als u dat wil wel,’ hint wethouder Ton Berben, maar de voorzet om er een motie van te maken lijkt niet door Lauwaars te worden opgepakt.

Ruim een halfuur verder is de kwartaalrapportage Crossroads het laatste ingekomen stuk. ‘Het sociaal domein ligt onder een vergrootglas,’ zegt Willem Kriellaars erbij, op een toon die je doet denken aan de algemene politieke beschouwingen. ‘Ik had moeite om het juiste agendapunt te vinden om het woord te voeren.’

Onbedoeld zegt hij daarmee precies wat hier misgaat. Van gebrek aan betrokkenheid heeft deze raad in ieder geval geen last. Niet een gebrek aan kennis. En al helemaal niet aan vlijt. Elk van deze punten is begrijpelijk en ongetwijfeld relevant en hadden goed tot hun recht gekomen wanneer ze met een raadsinstrument werden ingebracht. Voor vrijwel alles wat hier langs kwam, bestaat een passend middel: schriftelijke vragen, een motie vreemd, een initiatiefvoorstel, een werkbezoek, een hoorzitting.

Dus niet bij de ingekomen stukken. Het agendapunt ‘ingekomen stukken’ is geen raadsinstrument. Het is de bestuurlijke leesmap. Wie daar het debat opstart, ontneemt zichzelf én de rest van de raad én het college de mogelijkheid om het debat goed te voeren. Voorbereid, op inhoud, en met een bestuurlijke opdracht. 

Daar is dat reglement van orde voor bedoeld. Het is geen hinderlijke gebruiksaanwijzing; het is de manier waarop de raad zijn gezag organiseert. En als de raad van Alphen-Chaam dat reglement ook eens serieus neemt, zullen ze merken dat ze daardoor ook zichzelf meer serieus zullen nemen.

Deze column verscheen op 12 januari 2026 bij Binnenlands Bestuur.

‘Wij zijn zeer blij met het Statenvoorstel,’ zegt Niels Oosterom (BBB). Het college van de provincie Zuid-Holland heeft een oplossing gevonden voor de veerdienst van Maasluis naar Rozenburg. Sinds de opening van de Blankenburgtunnel een paar kilometer verderop verloor de pont bijna 90 procent van alle passagiers. 

De tunnel is niet voor iedereen een uitkomst. Een klein elektrisch autoveer moet dat gelijkmaken. Oosterom maakt zich nog wél zorgen over de vorm. In het voorstel staat dat de provincie het veer koopt, en voor de exploitatie verhuurt aan een particulier. ‘We lopen het risico ermee uit te komen op een suboptimaal aanbestedingsresultaat,’ vindt ook Lars Klappe (PvdA-GroenLinks). Met een amendement zou hij eerst onderzoek willen.

Benjamin Boersma (SP) vraagt zich met een motie af of de doelstellingen van de provincie hard genoeg zijn. ’Aanbestedingen worden gegund op afstand tussen stoelen en zero-emissie, maar we hebben genoeg voorbeelden waar toch diesel wordt gebruikt,’ zegt hij. Zo zijn er meer wensen. ‘Het kleine veer is ons te groot,’ vindt Robbert-Jan Vonk (PvdD). Met een amendement stelt hij het kleinst mogelijke autoveer voor. ‘Kan de gedeputeerde toezeggen dat in het programma van eisen wordt opgenomen dat het schip ook kan varen bij windkracht hoger dan 7,’ vraagt Luuk Wilson (JA21). Hij heeft er ook een amendement voor ingediend. ‘We hebben afgesproken dat het opstellen van het programma van eisen een collegebevoegdheid is,’ zegt Michel Rogier (CDA). Wel wil hij weten wanneer de Staten daarvoor inbreng kan leveren. 

Er is genoeg onderzoek naar de mogelijkheden voor exploitatie, vindt gedeputeerde Frederik Zevenbergen, en dit bleek de beste oplossing. ‘Nieuw onderzoek zal niks opleveren,’ vindt hij. Hij wil wel toezeggen de Staten het programma van eisen te laten inzien.

‘Hebben we dan nog keuze?’ interrumpeert Steven Datema (ChristenUnie). Het is een collegebevoegdheid, legt Zevenbergen uit. ‘Maar het praktische antwoord is dat het erg onverstandig is als het college de wens van de Staten negeert.’

Echt een toezegging aan de Staten invloed te hebben, is het niet. Hooguit een hint. Nergens staat er in de planning wanneer de Staten deze invloed uitoefent, erover debatteert en er een formeel en afgewogen besluit over neemt. Hoe garandeer je dan, dat de wens van Staten dan ook daadwerkelijk de wens van de meerderheid is? Laat staan verschillende opties en consequenties ervan tegen elkaar zijn afgewogen?

‘Hoor ik hier de gedeputeerde toezeggen dat er invulling is gegeven aan de motie van de SP?’ vraagt Boersma. ‘Zo zou je dat kunnen zien,’ vindt Zevenbergen. ‘Ik had nog wat vragen gesteld over de input van het programma van eisen,’ herhaalt Rogier nog. ‘Kijk,’ antwoordt Zevenbergen, ‘u geeft ons de kaders mee.’ Als het programma van eisen er dan ligt, is het ondoenlijk dat weer te herzien. De Staten krijgt het… ‘ter kennisname’. ‘Is dit dan het moment waarop wij de kaders meegeven?’ vraagt Rogier, ‘of komt die ronde nog?’ Die vraag lijkt inmiddels retorisch. ‘Nee, dat doet u nu,’ zegt Zevenbergen.

‘Zou het een idee zijn om van de nadere uitwerking een Statenvoorstel te maken?’ suggereert Klappe nog, maar ook dat ziet de gedeputeerde niet zitten. Uiteindelijk worden alle wijzigingsvoorstellen ingetrokken; het Statenvoorstel wordt ongewijzigd aangenomen. De bevoegdheid voor het opstellen van het programma van eisen blijft bij het college.

Al bestaat die bevoegdheid omdat de Staten daar zelf voor heeft gekozen. Ze hadden ervoor kunnen kiezen om die inbreng voor dat programma van eisen eerder mee te geven. Kaderstellen doe je immers voordat je een opdracht geeft. En dat de Staten zich pas nu presenteert als beste stuurlui aan wal, komt toch echt doordat ze zelf niet op tijd aan boord zijn gegaan.

Deze column verscheen op 5 januari 2026 bij Binnenlands Bestuur.

‘Aan de orde is agenda punt 11 Berap 2,’ leest burgemeester Birgit op de Laak. ‘U wordt voorgesteld met aanpassing van de meerjarenbegroting 2025 tot en met 2029 conform Berap 2…’ ze hapt even adem, ‘…en de september circulaire.’ Meestal zijn dergelijke agendapunten hamerstukken. Maar de gemeenteraad van Nederweert lijkt ervan in de war te raken. Niet van de cijfers, maar van het gereedschap.

‘We hebben in Nederweert het afgelopen jaar tijdelijke opvang van asielzoekers gehad,’ zegt Martin van Montfort (D66). ‘Dat is wat ons betreft allemaal goed verlopen.’ Met deze Berap – de afkorting staat voor bestuursrapportage – blijkt dat de gemeente er geld aan over houdt. ‘Plat gezegd hebben we er 1,1 miljoen euro winst op gemaakt,’ legt Van Montfort uit. 

Zoals dat bij een Berap hoort, wordt dat geld dan toegevoegd aan de algemene reserve. ‘Dat voelt wrang,’ vindt Van Montfort. Hij ziet liever een meer directe besteding. ‘We hebben een halfjaar geleden geld beschikbaar gesteld om op deze lokatie een park in richten,’ zegt hij. Misschien kan dat park ‘geplust’ worden, denkt hij. Of voor de buurt iets doen. Of anders iets voor de doelgroep nieuwkomers. ‘Taallessen of iets in die trant.’ Echt een voorstel dient hij zelf niet in. Hij zegt te hopen op voorstellen van het college.

‘In plaats van winst hebben gemaakt, kunnen we het college complimenteren dat ze het goedkoper hebben kunnen organiseren,’ vindt Mark Houben (CDA).  Het overschot – om het zo maar te noemen – houdt hij liever als reserve. ‘We hebben wel wat financiële uitdagingen voor de boeg,’ zegt hij. ‘Als er ideeën komen kunnen we daar altijd naar kijken,’ vindt Marcel Vossen (JAN). ‘Ik zou aan de Berap willen vasthouden.’ Ook wethouder Jorik Franssen vindt dat. ‘Ik zou mee willen geven het niet via de Berap over de inhoud te hebben,’ legt de wethouder uit.

Dat is ook wel logisch. Een bestuursrapportage is een instrument van de controle, niet van de kaders. Niets staat Van Montfort in de weg om ook een eigen voorstel in te dienen. Zoals een motie, een motie vreemd, of zelfs een initiatiefvoorstel. Maar dat komt er niet. ’Ik zou van het college ook wel een reactie op de inhoudelijke vraag willen,’ interrumpeert Van Montfort.

‘Ik zou zeggen dat de vergoeding voor de opvang van het Rijk positief uitpakt,’ zegt burgemeester Op de Laak. ‘Winst’ moet je het volgens haar niet noemen. Het is vast niet de ‘vraag’ die Van Montfort bedoelde, maar een echte andere heeft Van Montfort zelf ook niet gesteld. Blijkbaar is Van Montforts frame het overschot ‘winst’ te noemen overheersender dan zijn wens voor besteding ervan.

‘Ik heb behoefte aan een korte schorsing,’ zegt Van Montfort. ‘Technisch klopt het dat het over de Berap gaat,’ zegt hij erna. ‘En ja: als er geld over is gaat dat normaal gesproken naar de algemene reserve.’ Maar dit zijn andere omstandigheden, zegt hij. ‘Vrijwilligers hebben taallessen gegeven, er was geen geld voor boeken — en nu is er winst gemaakt op mensen die halfjaar in containers werden opgevangen.’ Een amendement zal hij niet indienen. ‘Wij voelen ook wel dat daar geen meerderheid voor is.’

Die zal er inderdaad niet zijn, maar niet om de reden die Van Montfort denkt. ‘De kwalificaties die u aan de opvang geeft werp ik verre,’ zegt burgemeester Op de Laak nog, waarmee het bespreekpunt is afgesloten. Niet omdat er niets te zeggen viel, maar omdat er de facto niets werd voorgelegd. Een inhoudelijk voorstel had zomaar wel tot een inhoudelijk debat kunnen leiden. Maar dan moet je wel voordat je je frame begint te timmeren, weten welk gereedschap je daarvoor gebruikt.

Deze column verscheen op 15 december 2025 bij Binnenlands Bestuur.

‘Kijkt u eens goed,’ zegt burgemeester Emile Jaensch. In de raadzaal van Oegstgeest ligt op de tafels een pakje. ‘We hebben een S gekregen,’ legt de burgemeester uit. Een chocoladeletter — ‘met een mooi gedicht erbij,’ vertelt hij. Natuurlijk deelt de goedheiligman alleen cadeautjes uit aan kinderen die braaf zijn geweest. Of dat ook voor raadsleden geldt, moet deze vergadering nog blijken.

‘In de commissie is het onderwerp uitgebreid besproken.’ Vanavond besluit de raad over het plan om in de wijk Almondhoeve 160 woningen te bouwen. ‘Door het college zijn al twee toezeggingen gedaan,’ vertelt Jaensch. ‘En er is een aanpassing gedaan in het stuk over een brug.’ Blijkbaar is dat niet genoeg. Er is een amendement én een motie aangekondigd.

Het amendement is van Arne-Jan Vos (D66). ‘Wij willen de term “langzaamverkeerverbinding” in “voetgangersbrug” wijzigen,’ licht hij toe. Zonder fietsers zou het voor voetgangers veiliger worden. Het plan is van omwonenden en werd al omarmd door de initiatiefnemer én de ambtelijke organisatie. ‘Er komt hier voor iedereen een beter plan uit.’ Maar Vos is sowieso blij met de nieuwbouw. ‘We gaan hoe dan ook vóór stemmen.’

Eibertjan van Blitterswijk (CDA) is minder enthousiast. ‘We zijn voorstander van woningbouw,’ zegt hij, ‘maar dit zijn te veel woningen op een te kleine oppervlakte.’ Daardoor wordt er volgens hem in de hoofdgroenstructuur gebouwd, het rood-voor-rood-principe overtreden, gepropt met parkeren. ‘…en ga zo maar door.’ Met een motie roept hij het college op een andere brug tweerichtingsverkeer te maken. ‘Voor er een heipaal de grond in gaat.’ Dan is in ieder geval het autoverkeer gereguleerd, meent hij. ‘Zonder dat kun je dit plan geen groen licht geven.’

Melanie van Driel (Progressief Oegstgeest) staat positief tegenover de motie, maar wil eerst weten wat het college ervan vindt. ‘Voor ons was de motie een verrassing,’ zegt Maarten van Tol (Hart voor Oegstgeest). Ze stond voor hem te laat in het raadsinformatiesysteem. Vos vindt de motie niet nodig. Minutieus haalt hij gegevens uit de bijlagen; hij heeft de cijfers duidelijk paraat. Daaruit blijkt dat andere maatregelen de verkeersdrukte in de spits kunnen doen afnemen. Van Blitterswijk laat die cijfers ogenschijnlijk verwonderd over zich heen komen.

‘Dat het aantal verkeersbewegingen niet tot meer verkeersproblemen zou leiden, was een randvoorwaarde,’ vertelt wethouder Kees Oudendijk. Daaraan wordt voldaan. Het amendement van Vos neemt hij graag over; de motie van Van Blitterswijk ontraadt hij.

‘Is er behoefte aan een tweede termijn?’ vraagt burgemeester Jaensch. Een paar stoelen schuiven, maar niemand zegt iets. ‘Dat zou betekenen dat we kunnen gaan stemmen,’ constateert de voorzitter. ‘Voorafgaand aan de stemming zouden we graag schorsen,’ zegt Van Blitterswijk dan.

Ook na de schorsing heeft Van Blitterswijk nog steeds geen behoefte aan weerwoord. Wel een vraag. ‘Wij verzoeken de motie voorafgaand aan het plan in stemming te brengen.’ Normaal gesproken gebeurt dat pas ná het raadsvoorstel. Maar een motie – een juridisch niet-bindende uitspraak van de raad – kan natuurlijk als voorwaarde voor een stem ook ervoor.

Van Blitterswijks motie haalt het niet, en zijn fractie stemt dan ook tegen het plan. Hij zal achterblijven met de vraag of het anders had gekund. Vos krijgt precies wat er op zijn verlanglijstje stond – een wijziging die voor hem niet eens een voorwaarde was – terwijl voor Van Blitterswijk alleen de roe over blijft. Met een motie die te laat verscheen, een tweede termijn waarin hij niets toevoegde, en tegenargumenten die door niemand zijn gewogen. Zo lijkt de politiek soms meer op pakjesavond dan raadsleden lief is: je kunt nog zo hard roepen wat je nodig hebt, maar uiteindelijk bepaalt iemand anders wat er in jouw pakje zit.

Deze column verscheen op 8 december 2025 bij Binnenlands Bestuur.

‘We hadden een erehaag van de kinderen bedacht,’ zegt de inspreker. Naast haar kijken kinderen verwonderd om zich heen. Ze willen de raad van De Fryske Marren een petitie aanbieden. Maar nu de raad niet in het gemeentehuis in Joure vergadert – de raadzaal wordt verbouwd – strookte dat plan niet met de kinderbedtijd. De grote zaal van Heerenveen, waar de raad nu vergadert, zal op de pre-tieners best indrukwekkend overkomen. Maar deze avond zijn ze niet de enigen die wat onbeholpen overkomen.

‘Mijn dochter wilde de petitie zelf aan de burgemeester geven, maar alleen als ze zelf ook mocht tekenen,’ legt de moeder uit. Naast deze handtekening staan er 186 van ouders uit De Fryske Marren op. ‘We hopen dat het zwembad Ny Sudersé weer open kan,’ licht ze de oproep van de petitie toe. Omdat de eigenaar een nieuwe onderaannemer zoekt, is het bad deels dicht. En een ander bad sluit per 1 januari.

De petitie is niet aan dovemansoren gericht. ‘Wy tinke dat wy in oplossing fûn hawwe,’ zegt Geeske Holtrop (Kleurrijk Fryske Marren) — in de raad van De Fryske Marren wordt doorgaans Fries gesproken. Met een motie vreemd wil ze het college vragen het aantal uren zwemles in Ny Sudersé uit te breiden. ‘Zwemveiligheid is een basisvoorwaarde in een wetterich gemeente.’

Uit een onderzoek bleek er te weinig lesuren beschikbaar te zijn, zegt Holtrop. Er zouden zo’n duizend mensen op een wachtlijst staan. Maar een ander onderzoek wijst juist uit dat er voldoende zwemwater is, interrumpeert Roel Roelevink (CDA). ‘Het zwembad in Lemmer zou moet uitbreiden naar twintig uur,’ antwoordt Holtrop. Nu is dat tien uur, zegt ze. Dat ‘zwemwater’ en ‘zwemlesuren’ twee verschillende grootheden zijn, lijkt hen beiden te ontgaan. ‘U schrijft dat het met urgentie naar de raad moet,’ interrumpeert Ivo de Wolff (VVD), ‘op welke termijn is dat?’

‘Het is nog niet zeker of er een nieuwe exploitant voor het zwembad komt,’ begint Holtrop. Ze doet haar best uit te leggen dat er nog veel onzekerheden zijn. Ze valt even stil. ‘Wat was uw vraag ook al weer?’ Op welke termijn, herhaalt Wolff. ‘We hopen dat het in december gereed is,’ zegt Holtrop.

De Wolff vindt de motie prematuur; de gemeente is aan het werk om een exploitant te vinden. ‘We hebben de finishlijn in zicht.’ Volgens hem is de tien uur zwemles al een minimum. ‘Zoals ik het heb begrepen zitten de uren vast,’ interrumpeert Holtrop. De ondernemer zou wel eens blij kunnen zijn als het er meer worden. Echt een vraag is dat niet. ‘Volgens mij zal deze motie alleen werk creëren,’ vindt ook Roelevink. ‘Is de gemeente wel bevoegd om te zeggen of dit of dat moet gebeuren?’ wil Gerda de Vries (FNP) weten.

Dat is het inderdaad niet, antwoord wethouder Barbara Gardeniers. ’Om tot meer zwemlessen te komen ontraden we de motie,’ zegt ze zelfs. De motie zou de besprekingen tussen de eigenaar en een nieuwe exploitant kunnen vertragen. Als dit bad opengaat is voldoende zwemwater, herhaalt Gardeniers, ook als het andere bad dichtgaat. ‘Het klopt toch dat er maar 13,5 uur zwemles geprogrammeerd staat?’ vraagt Holtrop nog. ‘In het contract staat minimaal 13,5 uur,’ zegt de wethouder, ‘niet maximaal’. Als er meer vraag is, komt er ook meer les.

Met die toelichting houdt Holtrop haar motie maar aan. Beter had ze de technische informatie die ze nu heeft gekregen eerst verzameld, en bijvoorbeeld de wethouder gevraagd hoe ze haar gedrevenheid kon omzetten in een raadsinstrument dat ook het college helpt. Misschien had haar motie dan wel met een schoonsprong geëindigd — in plaats van, nou ja, een bommetje.

Deze column verscheen op 1 december 2025 bij Binnenlands Bestuur.

‘Op de agenda staat het accommodatiebeleid,’ zegt burgemeester Marcel Thijsen. ‘In de twééde termijn.’ Voordat de raad van Tynaarlo aan de agenda van de avond begint, moet er eerst een andere worden afgemaakt. Blijkbaar schoot de tijd daar tekort. Achteraf is dat goed voor te stellen. Want als je op deze manier vergadert, duurt alles lang. En erger nog: het beleid van de gemeente schiet er ook geen zier mee op.

‘Ik begrijp dat de heer Bouwman ziek is,’ zegt Annemarie Machielse (Leefbaar Gemeentebelangen) meteen. De plek van wethouder Dennis Bouwman is inderdaad leeg. Het accommodatiebeleid valt in zijn portefeuille. ‘Als er vragen zijn, kunnen die niet beantwoord worden,’ denkt Machielse. Ze stelt voor eerst te inventariseren of er vragen aan het college zijn — ‘want anders kunnen we gewoon de stemronde doen.’

Nu is een tweede termijn niet bedoeld om opnieuw vragen aan het college te stellen, maar om op elkaars bijdragen te reageren. ‘Als er een wethouder ziek is, hebben we een keurige vervangingsregeling,’ zegt Gezinus Pieterse (Tynaarlo Liberaal). ‘We hebben de wethouder aangenomen voor het accommodatiebeleid,’ antwoordt Machielse. Ze wil hem er graag bij hebben. De bespreking moet dan maar naar donderdag. Pieterse wil schorsen. ‘Een kwartiertje graag,’ zegt hij koel.

‘Het is mijn beleving dat we gewoon kunnen beginnen,’ zegt Pieterse erna. ‘Er wordt een amendement ingediend en dan het voorstel in stemming gebracht.’

Machielse fronst. ‘Het advies van het college kunnen we daar niet over vragen, want dat is er niet.’ Thijsen grimlacht. ‘Het college is er natuurlijk altijd.’ Machielse lijkt de sfeerverbeteraar niet op te pakken. ‘Het college heeft het al beoordeeld,’ knikt Pieterse.

Pieterses fractiegenoot Jan Smits is indiener van het amendement. ‘Samen met D66, CDA en Tynaarlo Nu.’ Het legt vast dat huurders betrokken blijven bij de uitvoering. ‘Het is al een soort toezegging van wethouder Bouwman,’ zegt hij.

‘Als het een toezegging is, waarom moet het dan een amendement worden?’ vraagt Marjolein Koning (PvdA). ‘Die toezegging was niet scherp’, legt Smits uit. ‘Hij heeft er overleg over gehad met wethouder Bouwman. ‘Van instellingen heb ik begrepen dat ze het proces vertrouwen,’ zegt Koning. ‘Ik hecht er veel waarde aan om het vast te leggen,’ vult Herman van Os (D66) aan. In het verleden zijn met onduidelijke toezeggingen al verkeerde verwachtingen gecreëerd.

Als tweede wil het amendement dat ook de financiële consequenties voor betrokken partijen inzichtelijk worden. ‘Gaan we dan ook bepalen wat een broodje kroket moet kosten?’ vraagt Machielse ijzig. ‘Ik vraag het maar even.’ Dat is niet de bedoeling, legt Smits uit, het moet wel inzichtelijkheid bieden om de hoogte van de huur vast te stellen. Zo spannend is het amendement niet, willen de indieners maar zeggen. Zelfs het college ziet geen probleem. ‘We laten het oordeel aan de raad,’ zegt wethouder Jurryt Vellinga. ‘Er zijn geen belemmeringen voor de uitvoering.’

Gea Bijkerk (GroenLinks) wil toch nog even ervoor schorsen. ‘Alle punten die wij belangrijk vinden staan erin,’ zegt Bijkerk later. ’Het raadsvoorstel is goed genoeg,’ vindt Machielse. ‘We hebben vertrouwen in het proces,’ zegt Koning. Het amendement zal het niet halen.

‘Dan wil ík schorsen,’ zegt Pieterse. Hij ziet wit om de neus. ‘De botheid van de weigering van onze uitgestoken hand steekt,’ zegt hij erna. ‘Het was een al gelopen race,’ constateert Henk Middendorp (CDA). Hij ziet Machielse knikken. Net als de andere indieners zal hij wél voor het onaangepaste raadsvoorstel stemmen — maar met een debattemperatuur die de raadzaal in een vriescel heeft veranderd. Misschien moet de raad díe accommodatie ook maar eens bespreken. De wethouder heb je daar niet voor nodig, wel een beetje warmte in de omgang.

Deze column verscheen op 24 november 2025 bij Binnenlands Bestuur.

‘De Bijbel schrijft dat koning Salomo de wijste mens ooit geleefd is,’ zegt Koen Schouten (SGP). ‘Antwoord den zot naar zijn dwaasheid niet,’ citeert Jary de Hon (T@B) een ander Bijbelboek. ‘Wie een toren wil bouwen, verrekent eerst de kosten,’ vult wethouder Arjan Meerkerk aan. Bijbelvast zijn ze wel in Hardinxveld-Giessendam. Maar voor het verloop van de vergadering zou het fijn zijn als ze óók wat meer vergadervormvast waren.

Zoals in zoveel gemeenten staat de ontwerp-begroting op de agenda. Mét een verhoging van de OZB met bijna tien procent. 

‘Belasting verhogen is voor ons het uiterste middel,’ zegt Schouten. Maar de sporthal, een nieuwe woonwijk en twee basisscholen moeten ergens van worden betaald. Ook het ravijnjaar vraagt buffers, denkt Wim IJzerman (CU). ‘Het uitzicht van een ravijn kan ook mooi zijn,’ zegt hij, ‘maar je moet voorkomen dat je erin valt.’

Max van den Bout (PvdA) lijkt kritischer: ‘Ik zou zeggen: de ambities iets terugschroeven en wachten met de OZB-verhoging.’ Misschien moet de nieuwe raad daarover beslissen. ‘De jaarrekeningen zijn al jaren positief terwijl het college tóch kiest voor een OZB-verhoging,’ moppert De Hon. ‘We willen concrete voorstellen en amendementen om de OZB-landing zo zacht mogelijk te maken.’ Helaas vraagt niemand hem wat hij precies bedoelt. Of wie die amendementen moet indienen. Zo zou de begroting een hamerstuk kunnen worden. Wethouder Meerkerk heeft aan een paar zinnen genoeg: ‘De verhoging is nodig om de investeringen te doen.’

‘Goed om de andere bijdragen te horen,’ begint Schouten in de tweede termijn. ‘Heb ik nou goed begrepen dat hij voorstelt de OZB-verhoging te schrappen?’

Niets in De Hons bijdrage wees daarop. Zou ook raar zijn — zijn fractie steunt het college. Je mag dan verwachten dat kritiek iets constructiever wordt geuit dan ‘schrappen die hap’. ‘Ja!’ zegt De Hon monter. ‘Dat heb je heel goed begrepen.’

‘Hoe denkt u in de toekomst te gaan betalen voor de investeringen?’ vraagt Schouten, nog steeds in zijn eigen termijn. ‘We kunnen bezuinigen met hybride werken,’ antwoordt De Hon — die tot nu toe nog geen voorstel heeft ingediend. ‘Het is jammer als we een beeld voorschotelen dat er bijvoorbeeld in het sociale domein of op de uitvoering nog wel wat te bezuinigen is,’ vindt Schouten.

‘Hoorde ik u nou zeggen dat er te bezuinigen is in het sociale domein?!’ vraagt Paul Letterie (CDA). ‘Ik bedoelde dat de heer De Hon zoiets zei,’ zegt Schouten. ‘Er staat hier een kraan die ook nog wel even mee kan,’ zegt De Hon. ‘Met een tonnetje hier en een tonnetje daar betaal je geen investeringen,’ roept IJzerman. ‘Ik hoor allemaal holle frasen waar ik als inwoner niets mee kan,’ roept De Hon terug. ‘Ik heb het heel inhoudelijk over ons dorp gehad,’ scandeert Letterie. In de zaal wordt gelachen, mischien met plaatsvervangend schaamte.

Pas in zijn eigen termijn dient De Hon inderdaad een amendement in om de OZB-verhoging te schrappen en het gat te dichten uit de reserve. Een voorstel voor bezuinigingen zit daar niet bij. Interrupties krijgt hij er niet over.

Bij de stemming zijn alleen De Hon en zijn fractie voor. Gek is dat niet. Niet omdat het per se een slecht voorstel is — dat is een politieke mening — maar omdat het in het debat nooit een echte kans heeft gekregen. Als je dat wilt, moet je het meningsverschil veel eerder en veel preciezer neerleggen: helder, compleet en op tijd. Wie een lap rood vlees de arena inslingert, lokt vooral hongerige leeuwen uit. Maar wie — vrij naar Psalm 34 — zijn punt zó formuleert dat anderen er wél goede vragen over gaan stellen, zorgt er tenminste voor dat het debat genoeg te eten krijgt.

Deze column verscheen op 17 november 2025 bij Binnenlands Bestuur.