De geruststellende werking van een rapport

‘De gemeenteraad heeft gekregen wat hij wilde,’ zegt Theo Meijboom (SGP). In de wandelgangen rommelde het al maanden rond de grondverkoop voor woningbouw in de woonkern Sleeuwijk. De verhalen werden steeds wilder. Om daar een eind aan te maken besloot de gemeenteraad van Altena unaniem tot een onafhankelijk onderzoek.

Dat ligt er nu. De aankoop was rechtmatig, al zijn er – zoals bij elk onderzoek – ‘leerpunten’. ‘Er kan heel veel over de inhoud van dit rapport gezegd worden,’ zegt Meijboom (SGP), ‘maar dat ga ik niet doen.’ Hem zit iets anders dwars. ‘De tendentieuze vraagstelling, de woordkeus waarbij soms bewust of onbewust halve waarheden of onwaarheden in het debat zijn ingebracht.’

Het rechte been van Meijboom is gericht op CU-raadslid Anne Duizer. Die had tijdens het interpellatiedebat gesuggereerd dat de wethouder al eerder over informatie beschikte dan hij had toegegeven. Het onderzoek weerspreekt dat. In een bekendmaking van zijn lijsttrekkerschap had ChristenUnie hem notabene gepresenteerd als degene die een ‘dubieuze grondverkoop’ aan de kaak stelde. ‘Een raadsonderzoekje naar wat dat debat heeft opgeleverd,’ zegt Meijboom, ‘zou ook interessante leerpunten kunnen opleveren.’

Duizer, een paar meter verder op, lijkt witter te worden.

Gelukkig, denk ik nog, is hij niet de volgende spreker. Maar ook Pim Bouman (VVD) wil het niet over de inhoud van het rapport hebben. ‘En ook niet over het gedrag van raadsleden,’ voegt hij eraan toe. ‘Anders wordt het een negatieve avond.’ Hij roept op de aanbevelingen over te nemen. Ook Christian Alderliesten (Progressief Altena) hoopt ‘dit boek snel te kunnen sluiten’.

Dan Duizer zelf. Die blijft verrassend bij zijn uitgeschreven spreektekst. ‘De manier waarop besluiten zijn genomen raakt ons diep,’ leest hij voor. Hij wijst erop dat keuzes soms pas na afloop werden afgewogen, met juridische haalbaarheid voorop — en niet de wenselijkheid. Het college moet voortaan vooraf ook effecten op omwonenden, leefomgeving en vertrouwen expliciet meewegen, vindt hij. Een kaderstelling waarvan je meestal verwacht dat de raad die zélf ter hand neemt.

Ook wethouder Hans Tanis is blij dat het onderzoek er ligt. ‘Het traject heeft zichtbaar iets gedaan met medewerkers,’ zegt hij. De insinuaties over ‘schimmige deals’ kwamen hard aan. Het rapport moet daar een eind aan hebben gemaakt. Duizer wil hij nog meegeven dat door meer projectmatig te werken ook maatschappelijke doelstellingen beter kunnen worden gewaarborgd.

Voorafgaand aan de tweede termijn lijkt het alsof Meijbooms bommetje nog niet is ontploft. ‘Er zijn wat stevige woorden richting ons geuit,’ vindt Duizer. Dat mag, zegt hij, maar dat had ook tijdens het interpellatiedebat gekund. ‘Duizer heeft pertinente onwaarheden verkondigd,’ herhaalt Meijboom. ‘Dat zette toen de toon.’

‘Ik heb de wethouder daarvoor mijn excuses aangeboden,’ vertelt Duizer. ‘Meijboom had mij destijds kunnen benaderen,’ voegt hij eraan toe. ‘Maar blijkbaar wilde hij mij publiekelijk onderuit halen.’

‘We hebben ook publiekelijk dat debat gevoerd,’ antwoordt Meijboom. Hij wil reflectie van Duizer. ‘Legt u dan eens uit als grond op 22.500 euro gemiddeld wordt geschat voor 5.000 wordt verkocht?’ vraagt Duizer. ‘Zwak dat u toch weer de inhoud ingaat,’ zegt Meijboom.

‘Misschien kan de heer Meijboom ook reageren op zijn eigen gedrag,’ interventieert Bouman. ‘Dat mag u vinden,’ mompelt Meijboom, waarmee ook de spanning weg zakt. Even later neemt de raad de aanbevelingen over en bekrachtigt zelfs de conclusies van het rapport.

Waarmee dit dossier inderdaad inhoudelijk is gesloten. Het onderzoek is afgerond, de aanbevelingen zijn overgenomen, het boek kan dicht. Maar de rol van de raad zélf blijft onbesproken — of het nu gaat om de debatdynamiek of om zijn eigen kaderstellende verantwoordelijkheid. En lijkt het voor deze raad makkelijker zich te verenigen rond een rapport over een ander dan rond een spiegel voor zichzelf.

Deze column verscheen op 2 februari 2026 bij Binnenlands Bestuur.

De Mystery Burger zit elke week op een willekeurige publieke tribune bij een gemeente of provincie. Elke maandag doet hij in Binnenlands Bestuur verslag van de kwaliteit van de besluitvorming en het overleg. Donderdags verschijnt de column ook als nieuwsbrief via Substack — met extra reflecties en tips voor raadsleden, burgemeesters, voorzitters en griffiers.Wil je de column mét tips wekelijks in je inbox? Abonneer je dan hier.