In de media
‘De zetel is van de kiezer’
In een bericht over de VVD-kandidatenlijst reageert John Bijl op een interne afspraak over lijstduwers. Zijn boodschap: wie voldoende voorkeurstemmen haalt, heeft recht op installatie — partijbeloftes zijn juridisch tandeloos.
Redactie - 4 december 2025
Het gemeentehuis van Zaanstad (beeld: Periklesinstituut)
De samenstelling van de VVD-kandidatenlijst leidt tot discussie nadat raadslid Annemarie van Nieuwamerongen niet is teruggekeerd op de lijst. Zij stelt dat haar is gevraagd alleen als lijstduwer mee te doen, onder de voorwaarde dat zij geen campagne zou voeren en een eventuele verkiezing niet zou accepteren.
In het bericht wordt ook John Bijl geciteerd over de juridische houdbaarheid van zo’n afspraak. Volgens hem staat een dergelijke voorwaarde op gespannen voet met het vrije mandaat. Hij verwijst naar artikel 27 van de Gemeentewet: wie met voldoende voorkeurstemmen wordt gekozen, kan worden geïnstalleerd. ‘Je kunt beloven wat je wil, maar handhaafbaar is het niet.’
Bijl benadrukt dat een zetel uiteindelijk niet van een partijbestuur is, maar van de kiezer. ‘Zodra de kiezer via voorkeurstemmen een kandidaat heeft gekozen, is de interne partijbelofte juridisch en politiek tandeloos en in strijd met het vrije mandaat van de gekozene.’
De kwestie raakt aan een principieel punt in het lokale staatsrecht: kandidatenlijsten zijn geen interne rangorde alleen, maar een publiek aanbod aan de kiezer. Wie daarop staat, moet bereid zijn het mandaat te aanvaarden.
Tags: